De denkstijl van mensen met autisme met zijn veelal typische voorkeur voor details en de letterlijke waarneming is in de dagelijkse praktijk, in ieder geval voor wie die denkstijl (her)kent, snel merkbaar.
Autobiografieën en anekdotes, verteld door naasten van mensen met autisme, staan vaak bol met voorbeelden van het autistische denken.
Een kenmerkend voorbeeld van de autistische manier van denken zie je terug in de film Rain Man. In een scene steekt de autistische hoofdrol een drukke verkeersweg over. Wanneer hij halverwege is en het verkeerslicht op “DONT WALK”springt, stopt Raymond (Rain Man) met lopen. Het verkeer komt op hem af en er ontstaat consternatie bij Raymond, maar zeker ook bij de overige verkeersdeelnemers.
Deze scene is een treffende illustratie voor de manier waarop mensen met autisme betekenis (kunnen) geven aan wat ze waarnemen.
De vorm van denken (aanpak methode) kan je beschrijven als What you Get is What you See. De dingen zijn zo als ze worden waargenomen. “DONT WALK” betekent Don’t walk. Het is zoals het is. Niet anders.
De wereld is helaas niet rechtlijnig en daar lopen mensen met autisme regelmatig tegenaan. Dingen zijn zelden zoals ze zijn.
De betekenis hangt voortdurend van de context af.
Het voorbeeld “DONT WALK” betekent soms dat je niet mag lopen. Met name wanneer je nog niet bent begonnen met oversteken. Maar in een andere context, wanneer je halverwege je oversteek bent, mag je wel lopen. Sterker,… je moet doorlopen!
Daarmee wordt duidelijk dat waarnemen meer is dan een passief proces van alleen dát we ontvangen via onze zintuigen. Waarnemen verlangt een betekenis construeren.
Wat onze zintuigen waarnemen krijgt betekenis omdat onze hersenen deze waarnemingen in perspectief plaatsen vanuit hun onderlinge samenhang. Dit is de basis van context en er kan een betekenis aangegeven worden. Waarnemen krijgt zin.
Betekenis halen we dus niet uit letterlijke waarneming maar uit de context in het grote geheel.
Onze maatschappij met verschillende betekenissen in een zelfde situatie is erg verwarrend voor mensen met autisme. Het vergt dat ze continu, de samenhang, context meenemen in hun betekenisverlening. En juist dat is erg moeilijk voor mensen met autisme door een beperking in samenhangdenken.
Het gevolg is dat veel zaken niet of verkeerd (letterlijk) begrepen (kunnen) worden.Geduld en uitleg, van de niet autistische medemens, kan mensen met autisme helpen situaties beter te begrijpen.
De rechtlijnigheid heeft beslist ook positieve kanten. Mensen met autisme zijn steevast Oprecht.
Juist door het gebrek aan samenhangdenken zijn mensen eerlijk ik wat ze zeggen en doen.

Autisme = zo gek nog niet