Door: Fabienne Hendriks

Ik krijg het nog regelmatig te horen, dat het samenleven met een autist toch een behoorlijke opgave moet zijn voor iemand zonder autisme. Niet-autisten kunnen zich heel goed voorstellen hoe moeilijk het is om samen te leven met mensen die geen wederkerigheid kennen, sociaal beperkt zijn, moeite hebben met lichamelijk contact, rigide en egocentrisch zijn, niet tegen veranderingen kunnen, snel in paniek raken en graag alleen willen zijn. Medeleven en begrip voor een niet-autist is er meestal volop, niet-autisten begrijpen elkaar immers.

Mijn omgeving bestaat voor het grootste deel uit niet-autisten. En als ik de moed heb verzameld om eens voorzichtig een bladzijde van mijn autisme-leven te vertellen, dan zie je de schrik vaak op de gezichten van de niet-autisten. Je hoort ze bijna hardop denken: “Arme partner van Fabienne, die moet het toch zwaar hebben”.

Sommigen uiten dit ook hardop, zonder te beseffen dat ze mij daar behoorlijk mee kwetsen. Staat er überhaupt wel eens iemand stil bij het feit dat mensen met autisme vaak harder moeten knokken binnen een relatie dan mensen zonder autisme?

Het inlevingsvermogen op hol geslagen…

Mensen die onvoldoende kennis hebben van wat autisme daadwerkelijk inhoudt, zien mensen met autisme vaak als egoïstisch, asociaal, vreemd, afstandelijk, moeilijk, altijd hun zin doordrijvend, niet normaal communicerend, kinderachtig, overdreven, rigide en zelfs als narcistisch. Vanuit die optiek wordt hun beeld gevormd over hoe een niet-autist moet leven met een autist. Geen wonder dat ze intens medeleven of zelf medelijden krijgen met de niet-autist. Hun inlevingsvermogen slaat op hol en ze zien alleen nog maar de hoge bergen en de obstakels die de niet-autist moet doorstaan om te overleven met de autist. Maar daarbij gaan ze volledig voorbij aan de gevoelens van de autist.

En dat vind ik nou juist zo vreemd. Niet-autisten hebben toch een goed ontwikkeld inlevingsvermogen, althans beter dan autisten? Waarom kunnen ze dan niet begrijpen dat mensen met autisme net zo hard, of zelfs nog harder, hun best moeten doen om zich staande te houden binnen de relatie en de maatschappij? Dat wij net zoveel moeite hebben met het onbegrip, verwijten, ruzies, conflicten als niet-autisten? Dat ook wij gevoelens en emoties kennen, dat ook wij mee willen draaien in deze wereld, dat wij diepe schuldgevoelens ervaren omdat we zien en voelen dat we anders zijn en daardoor vaak problemen veroorzaken? Waarom wordt de nadruk toch altijd gelegd bij de autisten die voor moeilijkheden zorgen binnen een relatie? Waarom zijn wij de storende factor en niet de ander? Omdat wij in de minderheid zijn?

Waarom niet andersom?

Niet-autisten verwachten dat wij hen begrijpen en ons aanpassen aan de waarden en normen die binnen de maatschappij en relaties heersen, maar waarom niet andersom? Niet-autisten hebben een groter aanpassingsvermogen dan autisten, maar toch wordt het van autisten verlangd dat ze zich aanpassen aan niet-autisten! En dat doen wij ook, geloof me! We zijn er iedere dag mee bezig, in ons hoofd en in de praktijk. We analyseren, we compenseren, we adapteren maar het is voor ons niet vanzelfsprekend. We moeten er heel veel voor doen. En toch krijgen we nog vaker te horen dat we moeilijke mensen zijn en dat het voor de ander een hele opgave is om met ons samen te moeten leven.

En dan nog maar te zwijgen over de opmerkingen die vaak volgen over waarom we niet beter ons best doen om te veranderen en ons aan te passen:

• Zo moeilijk is dat toch niet?
• Gewoon die knop omdraaien en loslaten
• Denk niet dat je de hele wereld naar je hand kunt zetten, je zult je moeten aanpassen aan de maatschappij want deze past zich niet aan jou aan
• Kun je het niet gewoon proberen, wees niet zo star, denk ook aan de ander
• Ik kan niet begrijpen waarom je niet beter je best doet, besef je wel hoe moeilijk het voor je partner is?
• Ook al ben je een lieve vrouw, je bent soms onmogelijk in de omgang
• Wil je een onderdeel zijn van de maatschappij, dan zul je daar zelf werk van moeten maken
• Je kunt niet altijd je zin doordrijven, je bent niet alleen op deze wereld
• Hou eens rekening met anderen, wees niet zo egoïstisch
• Als je niet verandert, loop je de kans dat je huwelijk strandt
• Ik zou ook overspannen worden als ik met jou moest samenleven
• Maak het de ander toch niet zo moeilijk
• Ik snap niet dat je zo blijft doorgaan, waar een wil is, is een weg om te veranderen
• Jij houdt ook met niets en niemand rekening zeg

Heeft een niet-autist wel inlevingsvermogen?

Ik kan nog wel even doorgaan, dit zijn slechts een paar opmerkingen die ik in mijn leven te horen heb gekregen, zonder begrip voor de situatie waarin ik zelf zit. Vol met zelfverwijten, schuldgevoelens, minderwaardigheidscomplexen, depressies, angstaanvallen, paniekaanvallen, een dwangmatigheidsstoornis omdat ik het weet, het zie en het voel dat ik problemen veroorzaak. Simpelweg omdat ik anders ben dan anderen. En hoezeer ik ook mijn best doe om net als anderen te zijn, de opmerkingen en verwijten blijven plaatsvinden. Ik vraag mij serieus af of niet-autisten een groter inlevingsvermogen hebben dan autisten…

Bron: autspoken